ICT ondersteunt onderwijs

  1. ICT ondersteunt onderwijs

ICT ondersteunt onderwijs

De eerste ervaringen van onze scholen

Begin 2018 startten we samen met IT-Workz een uitdagende opdracht. In drie jaar tijd gaan al onze scholen aan de slag met het opzetten van een individueel Onderwijs- en ICT-plan. Vanuit kaders en met veel ruimte om als school je eigen onderwijsambities met doelen te formuleren. Om tot een gedegen plan te komen doorloopt elke school drie fasen, van een grondig onderzoek naar de huidige stand van zaken, tot ruimte voor experimenteren en pilots. Lees hier de eerste ervaringen van de scholen.

In 2018 zijn er drie pilotscholen gestart met dit traject. In dit artikel vertellen Sabrina Bol (directeur van PC Jenaplanschool Ontdekking), Ben Buitenhuis (leerkracht en ICT-coördinator van PCBO De Ploeg), Timo Bijl en Bas Jansen (leerkrachten en ICT-coördinatoren van PC Montessorischool Passe-Partout) en Ronald Brons (wijk-ICT’er voor de wijk De Maten) over het hele traject; van het opstellen van het plan tot de implementatie van de eerste ICT-middelen die het afgelopen half jaar zijn aangeschaft.

Komen tot een Onderwijs- en ICT-plan; een terugblik

“In het traject om te komen tot een Onderwijs- en ICT-plan hebben we van IT-Workz een fijne begeleiding gehad met een persoonlijke aanpak waarbij we veel vrijheid kregen. In het traject zijn veel aspecten aan bod gekomen, waaronder het opdoen van ervaringen met verschillende ICT-toepassingen en devices. Uit dit traject nemen we vooral mee dat wanneer je vanuit de visie aan de slag gaat, je bewustere keuzes maakt met betrekking tot de aanschaf en inzet van ICT-middelen”, aldus Sabrina. In de visie van De Ontdekking staan de basiselementen van het Jenaplan onderwijs centraal: werk, spel, gesprek en viering. Sabrina vervolgt: “Aan de hand van een placemat waarin elk Jenaplan-element is opgenomen is bepaald hoe ICT deze kan verrijken. Zo past binnen het element ‘viering’ een digitaal interactief podium waar leerlingen met een greenscreen een levendige presentatie kunnen neerzetten. Bij het element ‘werken’ was onze wens dat leerlingen adaptief en individueler te volgen zijn in de eigen opgestelde leerdoelen. De mogelijkheden die Chromebooks bieden sluiten aan bij deze behoefte. Zo is ieder basiselement van de Jenaplanvisie onderbouwd met ICT-mogelijkheden die het onderwijs verrijken”.

"Als je vanuit visie aan de slag gaat met ICT, maak je echt andere keuzes”

Sabrina Bol
Aan de slag in de klas

De inzet van de middelen op dit moment; experimenteren

Alle drie de pilotscholen hebben ervoor gekozen om de ICT-middelen gefaseerd aan te schaffen en te implementeren. “Een groot voordeel hiervan is dat leerkrachten en leerlingen kunnen wennen aan de nieuwe digitale middelen. Daarnaast kunnen we in fases van elkaar ‘leren’, zowel de leraren als leerlingen” geeft Ben Buitenhuis aan. “Ook kunnen we goed bekijken wat werkt en wat niet. We kunnen dan aanpassingen maken voor de andere groepen, mocht dat nodig zijn”, vult Bas aan.

Op De Ploeg zijn Chromebooks en een oplaadkar aangeschaft voor groep 5. Ben vervolgt zijn verhaal: “We laten de leerlingen minimaal twee keer per dag met de Chromebook werken. Eén keer in het ochtendprogramma (lezen, taal en rekenen) en één keer in het middagprogramma (verkeer, Engels, IPC)’. Een bewuste keuze is te blijven werken met pen en papier, aangezien dit lijkt bij te dragen aan de verankering van kennis en vaardigheden in het langetermijngeheugen. Daarnaast is het een mooie back-up als de computers het eventueel laten afweten. Naast het werken met software van bestaande methodes, wordt er volop uitgeprobeerd en geëxperimenteerd. Zo is een maand lang gewerkt met een proeflicentie van de adaptieve software Gynzy Kids. Ook worden interactieve instructiemiddelen, zoals Kahoot! en ProConnect uitgeprobeerd. Leerlingen vragen nu zelf of de spellen die worden aangeboden in Prowise Presenter worden gespeeld in de klas. Er zijn zelfs leerlingen die thuis een eigen ‘Kahootje’ hebben gemaakt voor hun klas. Een ander experiment is het werken met Scratch. Bij deze lessen gaat het uitdrukkelijk niet om het leren programmeren door het overtypen van codes, maar de lessen zijn gebaseerd op de creatieve leerspiraal (bedenk, maak, speel, deel en reflecteer). Om een grotere transfer te bereiken is er veel ruimte voor eigen ideeën en creativiteit”, aldus Ben.

Gericht aan de slag

Waar bij De Ploeg door de middenbouw flink geëxperimenteerd wordt met aangeschafte Chromebooks worden ze bij De Ontdekking al heel gericht ingezet voor de midden- en bovenbouw. Sabrina: “Met de Chromebooks willen we aansluiten bij de intrinsieke doelen die elke leerling opstelt om zich in te ontwikkelen. De leerlingen kunnen bij het behalen van deze doelen de Chromebooks gebruiken. Voor het vak rekenen werken we met Gynzy Kids. We werken met rekenthema’s die op een gave manier worden geïntroduceerd. Leerlingen werken twee weken lang met eigen leerdoelen aan het thema. Voor de verwerking kunnen leerlingen aan de slag met de rekenmaterialen die beschikbaar zijn in de klas. Over het algemeen vindt het verwerken vooral digitaal plaats”. 

Ook het vak wereldoriëntatie wordt thematisch aangeboden. Leerlingen ontdekken en geven op verschillende manieren vorm aan de thema’s. “Zo hebben leerlingen binnen het thema verkiezingen  een eigen politieke partij opgericht. Hiervoor zijn campagnes met verkiezingsposters en promotiefilmpjes gemaakt. Op verschillende manieren en met verschillende programma’s zoals PowerPoint en Prowise Presenter zijn deze vormgegeven. Leerlingen leren hierdoor nieuwe presentatiemogelijkheden toe te passen”, aldus Sabrina.

Net als De Ontdekking kozen de Montessorischolen Passe-Partout ervoor te starten met de implementatie van de ICT-middelen in de midden- en bovenbouw. Op scholen zijn Timo en Bas als ICT-coördinator werkzaam. Binnen deze school is de klas niet de plek waar je ‘moet’ leren. Dit kan namelijk in heel de school. Om deze reden werken zowel leerlingen als leraren vanuit een online omgeving en zijn er handzame devices gekozen die flexibel te gebruiken zijn in het gebouw. Timo licht toe: “We hebben iPads voor de leerlingen die ze gebruiken tijdens de werkperiode. Op de iPad’s staan allerlei apps zoals Plantsnap, waarmee leerlingen een foto van een plant/boom kunnen maken en er informatie over te weten komen”. Bas vult aan: “Het oude digibord had een centrale plek in de klas. Dit past niet bij de visie van onze school. Om deze reden hebben we in de bovenbouw het digibord vervangen door een led-tv. Deze wordt gebruikt door de leraar en leerlingen om bijvoorbeeld presentaties en zelfgemaakte video’s met iMovie te tonen. Daarnaast hebben we All-in-One PC’s van Prowise beschikbaar die ik gebruik om instructies te geven of ik laat er tussendoor even een afbeelding of video op zien om iets te verduidelijken aan de leerlingen. Ook werken de leerlingen in de bovenbouw net als in de middenbouw met Gynzy Kids. Ik kan in een oogopslag zien of kinderen fouten hebben gemaakt en daarop snel reageren. In de oude situatie keek ik na schooltijd het werk na en kregen de leerlingen de volgende dag pas feedback. Nu geef ik binnen vijf minuten al feedback en kan ik een lesje geven. Het nakijkwerk na schooltijd is aanzienlijk verminderd en de resultaten worden meteen geregistreerd in Parnassys”.

"Geen digibord meer in de klas. We werken nu bij instructie met een all-in-one pc”.

Naast alle positieve punten geven ze vanuit De Ploeg ook eerlijk aan dat ze tegen allerlei praktische zaken aanlopen. Dat is heel herkenbaar is voor veel scholen. “Soms doet de computer van een leerling het niet, werkt het wachtwoord niet of is FlashPlayer niet beschikbaar. Als leerkracht maak je op zo’n moment voortdurend een keuze: ga ik aan de slag om bijvoorbeeld het verlopen wachtwoord van een leerling te resetten of ga ik door met de les? Daarnaast zijn we erachter gekomen dat leerlingen hun eigen kennis en vaardigheden ten aanzien van computers en informatieverwerking schromelijk overschatten. Om deze reden demonsteren we nu op het digibord hoe informatie van een bepaalde site gevonden kan worden en hoe deze moet worden beoordeeld op betrouwbaarheid. Daarnaast hebben we het aantal sites waar leerlingen informatie vandaan mogen halen beperkt. Op basis van de ervaringen in groep 5 is een implementatieplan geschreven waarin concrete tips en aanbevelingen staan om snel en gedegen met de digitale middelen aan de slag te gaan”, aldus Ben.

Timo begeleidt kinderen met instructiemateriaal
Ben geeft instructie over de tijd van nu

Een kleine vooruitblik

Bij PCBO De Ploeg hebben ze in het Onderwijs- en ICT-plan een ‘minimum-lat’ opgenomen met eisen waaraan leerkrachten moeten voldoen om ook de doelen uit het plan te kunnen realiseren. Ben licht het toe: ‘we hebben dit jaar veel ruimte gecreëerd zodat leerkrachten zich kunnen ontwikkelen op het gebied van ICT en didactiek. Iedere leerkracht werkt dit jaar aan eigen opstelde leerdoelen tijdens tien ICT-middagen. Deze zijn in de vorm van bijvoorbeeld intervisie, kennisdeling of een workshop. Daarnaast worden er trainingen en studiedagen georganiseerd waarin onderwerpen rondom de inzet van ICT aan bod komen voor het team”.

"Elke studiedag werken we aan onze eigen kennis van ICT en didactiek. Zo hebben we allemaal dezelfde basis in huis”.

Ook Passe-Partout werkt aan de professionalisering van het team. ‘Tijdens elke studiedag maken we collega’s bekend met nieuwe ICT-middelen en geven we uitleg hoe ze hiermee kunnen werken en met welk idee deze gebruikt kunnen worden. Ook volgen we met het team cursussen over bijvoorbeeld de inzet van Prowise Presenter’, aldus Timo. Binnenkort zijn er op de school digitale camera’s en VR-brillen in gebruik.

Net als de andere scholen gaat De Ontdekking de komende tijd de middelen gefaseerd verder uitbreiden met een interactief podium en ICT-middelen, zoals robots en 3D-brillen en eventueel in een eigen ontdeklab op school. “We zijn ook bezig om leerdoelgericht thematisch rekenonderwijs neer te zetten, waarbij leermomenten worden ingericht die aansluiten bij het niveau van de leerlingen. Ook bepalen leerlingen zelf concreet waar zij staan ten opzichte van de eigen opgestelde leerdoelen. De komende tijd zoeken we uit welke middelen de leerlingen kunnen helpen met adaptief werken in de context waarin het rekenen aangeboden wordt. Daarnaast willen we het hele proces van het aanbieden van ICT-middelen en het volgen van leerlingen vormgeven. We merken nu al dat dat de Chromebooks een sterke bijdrage leveren aan het aanbod”.

Vervolg binnen PCBO

Na deze drie scholen zijn dit schooljaar 12 scholen gestart met het ICT-traject. Na dit schooljaar hebben zij in beeld hoe ICT hun onderwijsvisie moet ondersteunen en realiseren. In het schooljaar 2019-2020 volgen dan de laatste PCBO-scholen.

Meer lezen? 

Lees hier verder over hoe wij werken aan onze ICT om het onderwijs te ondersteunen en lees hier over hoe wij een I-Space ontwikkelen om leerlingen en leerkrachten kennis te laten maken met de mogelijkheden van ICT. Nu en in de toekomst. I-Space openen we in het voorjaar van 2019.  

Uitgelicht: de Wijk-ict'er

Wij hebben de afgelopen jaren gemerkt dat de inzet van ICT-middelen en het beschikken over ICT-vaardigheden in het onderwijs belangrijk zijn. Nu en in de toekomst. Er zijn veel overeenkomsten tussen de ICT-vraagstukken bij scholen. Daarnaast wordt het steeds lastiger om voor iedere school vakbekwame ICT-coördinatoren te vinden. Om deze reden zijn er sinds schooljaar 2018-2019 wijk-ICT’ers aangesteld. Hierdoor en mede door het traject met IT-workz denken we de inzet van ICT in het onderwijs te verbeteren. Ronald Brons is één van de wijk-ICT’ers en heeft afgelopen jaar PCBO De Ploeg ondersteund: "Ik word drie dagen per week ingezet om op zo’n zevenschoollocaties ICT-vraagstukken op te lossen. Daarnaast denk en werk ik mee in ontwikkelingen van teams, geef ik het ICT-beleid van PCBO Apeldoorn mede vorm en ondersteun de implementatie hiervan. Daarnaast sta ik twee dagen voor de klas, om de feeling met het onderwijsproces te houden", aldus Brons.

Deze website plaatst cookies. Dit doen we om onze site gebruiksvriendelijker te maken, onder andere door analyse van het bezoekersgedrag. Maar je blijft anoniem. Als je verder surft accepteer je onze cookies.

JobAlert

Tijdens of na je studie bij ons werken? Of op zoek naar iets nieuws? Je kunt op de hoogte blijven van onze vacatures door hieronder je gegevens achter te laten. Als er een passende vacature is, laten we je dat weten. 

optioneel